Samenvatting:
Een Herenboerderij is een wettelijk geregistreerde coöperatie U.A. (Uitgezonderd van Aansprakelijk) van ongeveer 200-270 leden (huishouden). Zij richten een Herenboerderij op binnen de 3 pijlers en 7 uitgangspunten van het Herenboerenconcept en sluiten zich daarmee aan bij de landelijke Herenboeren beweging. Een van de uitgangspunten van de Herenboerderijen is dat de Herenboerderij kan draaien zonder ‘vreemd vermogen’ en subsidies. Met eigen geld maken de leden de oprichting van de boerderij mogelijk. In principe committeer je je voor drie jaar aan de coöperatie. Als je eerder lid-af wordt, kun je onder bepaalde voorwaarden je inleggeld terugkrijgen. Informeer hiernaar bij jouw lokale Herenboerderij (in oprichting).
Fase 1: Inrichting (de boerderij wordt opgestart)
Door eenmalig het inleggeld van 2.000-2.500 euro te investeren word je voor onbepaalde tijd voor 1/200 (of 1/250-270) deel eigenaar van de Herenboerderij. Eénpersoonshuishoudens en éénoudergezinnen voor wie het bedrag van één volledig ledencertificaat te hoog is kunnen vaak een half ledencertificaat afnemen voor de helft van het inleggeld.
Via de inleg brengen alle coöperatieleden samen het startkapitaal van 400.000-500.000 euro bij elkaar dat nodig is om de Herenboerderij te ontwerpen en aan te leggen. Het hele proces van oriëntatie, onderzoek, realisatie tot een gezonde exploitatie wordt begeleid vanuit Herenboeren Nederland. Deze inzet van expertise en arbeid kost een lokaal initiatief eenmalig 75.000 euro. Hierbij is het solidariteitsprincipe van toepassing, iedere Herenboerderij betaalt hetzelfde bedrag. Mocht een boerderij onverhoopt niet starten, dan worden deze kosten niet gerekend. Met het resterende bedrag financiert de coöperatie alle andere investeringen en aanschaffingen die nodig zijn om onze productiecapaciteit van groenten, fruit en dieren geleidelijk op te bouwen. Denk hierbij aan grondwerk, irrigatie en drainage, hekwerken, aanschaf van vee, machines en gereedschap, aanleg van een multifunctionele fruittuin en mobiele onderkomens voor kippen en varkens en de uitvoering van een meerjarenplan gezonde bodem. NB. de aankoop van land maakt geen onderdeel uit van het startkapitaal. Het land wordt gepacht en de pachtkosten zijn onderdeel van de jaarlijkse exploitatiekosten, die worden gedekt uit de wekelijkse contributie.
Fase 2: Exploitatie (de boerderij draait)
De exploitatiekosten van een Herenboerderij, de dagelijkse productiekosten van ons voedsel, (inclusief het salaris van onze agrarisch bedrijfsleider, erfpacht van het land, zaai- en plantgoed, etc.) wordt door alle leden bijeengebracht via de contributie (ook wel “mondjesgeld” genoemd). In ruil daarvoor halen de leden wekelijks hun oogst op. Een indicatie voor dit bedrag per mond per week is 12-15 euro voor een pakket inclusief vlees en 8-12 euro voor een vegetarisch pakket. De contributie wordt maandelijks geïnd via een automatisch incasso. Een huishouden bepaalt zelf voor hoeveel monden zij afneemt en kan dit aantal eens per jaar wijzigen. Een meerpersoonshuishouden neemt 2 tot 5 monden af en een éénpersoonshuishouden (meestal) maximaal 1 mond.
Op jaarbasis bedragen de totale exploitatiekosten voor een Herenboerderij ongeveer 250.000 euro. In de contributie zit ook een jaarlijkse bijdrage aan Herenboeren Nederland verwerkt van ongeveer 40 euro per persoon per jaar. Dit bedrag wordt jaarlijks vastgesteld op basis van overleg met de Vereniging van Herenboerderijen waar alle draaiende boerderijen lid van zijn. Daarbij wordt een algemeen geldende index gehanteerd. Het budget dat de draaiende initiatieven opbrengen wordt door Herenboeren NL gebruikt voor de ondersteuning van draaiende boerderijen en algemene belangenbehartiging. Daarbij is ook ruimte voor door de beweging gewenste specifieke projecten.
Door op deze wijze onderdeel te worden van de Herenboeren beweging krijgen coöperaties zowel tijdens de opstartfase van hun Herenboerderij als tijdens de reguliere exploitatiefase veel ter beschikking gesteld op praktisch niveau. Dit gaat van website en huisstijl tot werving/selectie en training/coaching van de Herenboeren-boer en van digitale uitgifte tool (genaamd HAPP) tot personeelsadministratie etc.
Verder promoot en ondersteunt Herenboeren Nederland niet alleen de bestaande Herenboerderijen, maar levert ook een bijdrage aan een inclusiever wordende landbouw in Nederland. Dit gebeurt onder andere door de oprichting van een kenniscentrum, wetenschappelijke studies, samenwerkingen met kennisinstellingen, overheden en natuurorganisaties, de mogelijkheid om via zogenaamde grondfondsen grond aan te kopen en aanpassingen van landelijke wet- en regelgeving om Herenboerderijen mogelijk te maken.